برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

143

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

هرات « 601 » قرار مىداد . همچنين حكام كرمان پايتخت خود را در ماه‌هاى نوامبر / دسامبر ( آبان و آذر ) و آوريل / مه ( ارديبهشت و خرداد ) از « منطقه سرد » به جيرفت « 602 » منتقل مىكردند . بدين ترتيب مردم بدان عادت كرده بودند كه حاكم به مقر ثابتى وابسته نباشد و مسعود سلجوقى ( 44 - 541 ه / 49 - 1146 م ) ، ارسلان ( 555 ه / 1160 م و بعد ) و طغرل ( در حدود 570 ه / 1175 م ) به‌عكس هيچ‌گاه در اين انديشه نبودند كه با دربار خود به اينجا و آنجا نقل مكان كنند . « 603 » در صورتى كه اين امر مثلا نزد مغولان ، آن‌چنان‌كه معروف است ، براى مدتى طولانى در حكم قانونى ثابت بود . درحالىكه آل بويه به اعطاء عناوين ( عضد الدولة و غيره ) از جانب خلفاء اكتفا مىكردند ، « 604 » سلجوقيان يك‌قدم به جلو نهادند . آنان خود « كلمه » ( توقيع « 605 » يا امضاء ) را ، آن‌طور كه انتخاب شده بود ، پذيرفتند ، بدين صورت كه فقط به نام يكى از خلفاء عباسى تكيه كنند . « 606 » به زودى اين كلمه به تنهايى بر روى فرمانها « 607 »

--> ( 601 ) . چهار مقاله ، ص 31 . ( 602 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 35 . ( 603 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 243 و بعد . ( 604 ) . رجوع كنيد به مبحث « عناوين حكام » در چند صفحه بعد كتاب حاضر . ( 605 ) . كه گاه به نامهاى ديگر نيز قابل تبديل بود : جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 85 ( در نزد غوريان سال 609 ه / 13 - 1212 م ) . - به طور كلى رجوع كنيد به : uz . 28 با پاورقى 2 و : Franz Taeschner in der EI , IV 764 . در اسناد تركى قرن شانزدهم ميلادى « توقيع » فقط به طغرا و پس از آن به ديگر اسناد گفته مىشود . رجوع كنيد به : Ludwig Fekete : Einfuhrung in die Osmanischturkisc he Diplomatik der turkischen Botmassigkeit in Ungarn , پايين صفحه سطر آخر سمت چپ . ( Ofenpest 1926 ) , S . XXXI , XLIV und S . 5 . ( 606 ) . آلپ‌ارسلان : bi - nasrihi ( در اينجا ناصر به طبع بعدا بوده است ) : ملكشاه اول : اعتصمت بالله ( معتصم ) cUrada / Turk . I 489 / : بركيارق ؛ II 249 همان كتاب ؛ ebd . II 266 : اعتمادى على الله ( معتمد ) سنجر : توكلت على الله ( متوكل ) راوندى : راحة الصدور ، ص 167 ، 185 ؛ استعنت با الله ( مستعين ) : ( 547 ه / 1152 م و بعد ) . ملكشاه دوم همچنين سليمان سلجوقى ( سال 554 ه / 60 - 1159 م ) : راوندى : راحة الصدور ، ص 249 ، 274 ؛ اعتضدت بالله ( معتضد ) : ( 555 ه / 1160 و بعد ) ارسلان . راوندى : راحة الصدور ، ص 281 . ( 607 ) . مانند مسعود غزنوى در سال 428 ه / 1038 م : بيهقى : تاريخ ، ص 548 پائين صفحه .